← Ο Μυστικός Δείπνος του Λεονάρντο (Il Cenacolo) στη Santa Maria delle Grazie guide

The Artwork

Τι πραγματικά βλέπετε στον Μυστικό Δείπνο

Δεν είναι τοιχογραφία, άρχισε να φθείρεται σχεδόν αμέσως και επέζησε από βομβαρδισμό του Β' Παγκοσμίου Πολέμου κατά τύχη. Να τι υπάρχει πραγματικά σε εκείνον τον τοίχο.

Check dates and availability ↗

Ο Μυστικός Δείπνος — βασικά στοιχεία

AspectDetail
Artist / dateLeonardo da Vinci, c. 1495-1498
Dimensions460 x 880 cm (4.6 x 8.8 m)
TechniqueΤέμπερα και λάδι σε ξηρό σοβά — όχι αληθινή τοιχογραφία
Restoration1977/78-1999, υπό τη διεύθυνση της Pinin Brambilla Barcilon· αποκαλύφθηκε στις 28 Μαΐου 1999
WWIIΗ τραπεζαρία βομβαρδίστηκε τον Αύγουστο του 1943· ο τοίχος με την τοιχογραφία σώθηκε, θωρακισμένος με σακιά άμμου
Opposite wallΗ Σταύρωση του Giovanni Donato Montorfano, 1495, γνήσια νωπογραφία

Δεν είναι νωπογραφία — και αυτό το γεγονός εξηγεί όλα τα υπόλοιπα

Ένας από τους πιο επίμονους μύθους για τον Μυστικό Δείπνο είναι ότι πρόκειται για νωπογραφία. Δεν είναι. Η γνήσια νωπογραφία σημαίνει ζωγραφική πάνω σε υγρό σοβά, ο οποίος δεσμεύει τη χρωστική στην επιφάνεια του τοίχου καθώς στεγνώνει και είναι εξαιρετικά ανθεκτική. Ο Λεονάρντο αντίθετα ζωγράφισε με τέμπερα σε ξηρό σοβά, πάνω σε ένα υπόστρωμα από γύψο, πίσσα και μαστίχα. Αυτή η επιλογή τού επέτρεψε να δουλέψει αργά, να αναθεωρήσει λεπτομέρειες και να ελέγξει τη λεπτή φωτεινότητα με τρόπο που ο γρήγορα στεγνώνων υγρός σοβάς της νωπογραφίας δεν επιτρέπει ποτέ — αλλά σήμαινε ότι το χρώμα παρέμενε στην επιφάνεια αντί να ενσωματωθεί στον τοίχο, θυσιάζοντας την ανθεκτικότητα που συνήθως παρέχει η νωπογραφία.

Η φθορά άρχισε σχεδόν αμέσως

Το τίμημα που πλήρωσε ο Λεονάρντο για μεγαλύτερο καλλιτεχνικό έλεγχο είχε πραγματικό κόστος σχεδόν αμέσως. Αποφλοιώσεις ήταν ήδη ορατές μέσα σε περίπου είκοσι χρόνια από την ολοκλήρωση, έως το 1517, και μια γραπτή μαρτυρία του 1582 περιγράφει την τοιχογραφία ως ήδη κατεστραμμένη. Δεν επρόκειτο για μια αργή παρακμή που διήρκεσε αιώνες και την παρατήρησαν μόνο οι πρόσφατες γενιές — σύγχρονοι και σχεδόν σύγχρονοι κατέγραφαν τη φθορά της μέσα στην ίδια τη ζωή του Λεονάρντο και λίγο μετά. Είναι μια εντυπωσιακή αντίθεση με τη διαρκή φήμη της ίδιας της εικόνας, και αποτελεί άμεση συνέπεια της ασυνήθιστης τεχνικής ξηρού σοβά που περιγράφηκε παραπάνω.

Ζωγραφισμένη γύρω στο 1495 έως 1498, σε τεράστια κλίμακα

Ο Λεονάρντο εργάστηκε πάνω στην τοιχογραφία στην τραπεζαρία της Santa Maria delle Grazie περίπου από το 1495 έως το 1498. Πρόκειται για ένα έργο πραγματικά μεγάλης κλίμακας, διαστάσεων 460 επί 880 εκατοστών — 4,6 επί 8,8 μέτρων — που καλύπτει τον ακραίο τοίχο της αίθουσας τραπεζαρίας για την οποία δημιουργήθηκε. Στεκόμενοι μπροστά του, η κλίμακα αποτελεί μέρος αυτού που κάνει την εμπειρία διαφορετική από τη θέαση ενός πίνακα σε κορνίζα μέσα σε μια γκαλερί: σχεδιάστηκε ως αρχιτεκτονικό κεντρικό στοιχείο για μοναχούς που έτρωγαν σε αυτόν τον συγκεκριμένο χώρο, όχι ως μεταφερόμενο έργο τέχνης, και ο ίδιος ο χώρος παραμένει μέρος της εμπειρίας μέχρι σήμερα.

Πώς επέζησε από βομβαρδισμό του Β' Παγκοσμίου Πολέμου — από τύχη

Τον Αύγουστο του 1943, μια συμμαχική αεροπορική επιδρομή κατέστρεψε μεγάλο μέρος της τραπεζαρίας, συμπεριλαμβανομένης της οροφής της. Ο τοίχος που φέρει τον Μυστικό Δείπνο επέζησε, αλλά όχι χάρη σε κάποιον ειδικό σχεδιασμό — οι φροντιστές του κτιρίου είχαν θωρακίσει με σακιά άμμου και σκαλωσιές αυτόν τον συγκεκριμένο τοίχο ήδη από το 1940, χρόνια πριν από την επιδρομή, ως γενικό προληπτικό μέτρο πολέμου και όχι ως στοχευμένη προσπάθεια διάσωσης της τοιχογραφίας. Ακόμη και αφού επέζησε από την έκρηξη, ο τοίχος παρέμεινε εκτεθειμένος στον ανοιχτό αέρα και τις καιρικές συνθήκες για περίπου δύο χρόνια ενώ η τραπεζαρία παρέμενε κατεστραμμένη, προσθέτοντας περαιτέρω καταπόνηση σε μια ήδη εύθραυστη ζωγραφισμένη επιφάνεια.

Η αποκατάσταση του 1999: καθαρισμός, όχι επαναζωγράφιση

Μια μεγάλη αποκατάσταση πραγματοποιήθηκε από το 1977/78 έως το 1999, υπό την καθοδήγηση της συντηρήτριας Pinin Brambilla Barcilon, και το αποτέλεσμα αποκαλύφθηκε στις 28 Μαΐου 1999. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι πραγματικά έκανε αυτή η αποκατάσταση: αφαίρεσε αιώνες επαναζωγραφίσεων, ρύπων και παλαιότερων καλοπροαίρετων αλλά επιβλαβών επεμβάσεων, αποκαλύπτοντας ό,τι απέμενε από την αυθεντική επιφάνεια του Λεονάρντο από κάτω. Δεν επαναζωγράφισε ούτε αναδημιούργησε χαμένες ενότητες. Το ορατό αποτέλεσμα είναι πιο θαμπό και πιο αποσπασματικό από τη ζωηρή εικόνα που συχνά αναπαράγεται σε βιβλία, αλλά αποτελεί ένα πολύ πιο ακριβές παράθυρο σε αυτό που πραγματικά ζωγράφισε ο Λεονάρντο απ' ό,τι ήταν ποτέ η επαναζωγραφισμένη εκδοχή.

Ο παραβλεμμένος τοίχος απέναντι

Στον απέναντι τοίχο της τραπεζαρίας, αντικρίζοντας τον Μυστικό Δείπνο, βρίσκεται η Σταύρωση του Giovanni Donato Montorfano, ζωγραφισμένη το 1495 ως γνήσια νωπογραφία — και, όπως ταιριάζει, σε πολύ καλύτερη κατάσταση από την πειραματική τεχνική του Leonardo στην άλλη άκρη της αίθουσας. Στις κάτω γωνίες της περιλαμβάνονται προσωπογραφίες της οικογένειας Sforza, που γενικά αποδίδονται στον Leonardo και προστέθηκαν σε στεγνό σοβά με τον ίδιο εύθραυστο τρόπο όπως το κύριο έργο του: Ludovico il Moro, Beatrice d'Este και οι γιοι τους, αν και αυτές οι μορφές είναι πλέον μόλις διακριτές. Είναι εύκολο να προσπεράσει κανείς αυτόν τον τοίχο, όμως προσφέρει μια άμεση, ορατή σύγκριση ανάμεσα στην αντοχή της νωπογραφίας και στην τεχνική του στεγνού σοβά που έκανε το αριστούργημα του Leonardo τόσο ευάλωτο. Εισιτήρια απλής εισόδου για να δείτε και τους δύο τοίχους πωλούνται αποκλειστικά από το ίδιο το μουσείο, μέσω cenacolovinciano.org.

Check dates and availability ↗
Check dates and availabilityΚάντε κράτηση τώρα, πληρώστε αργότερα · Δωρεάν ακύρωση