Sanat Eseri
Son Akşam Yemeği'nde Aslında Neye Bakıyorsunuz
Bu bir fresk değil, neredeyse anında bozulmaya başladı ve bir İkinci Dünya Savaşı bombalı saldırısından tesadüfen sağ kurtuldu. İşte o duvarda gerçekte olan şey.
Check dates and availability ↗Son Akşam Yemeği — temel bilgiler
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Sanatçı / tarih | Leonardo da Vinci, y. 1495-1498 |
| Boyutlar | 460 x 880 cm (4,6 x 8,8 m) |
| Teknik | Kuru sıva üzerine tempera ve yağlı boya — gerçek fresk değil |
| Restorasyon | 1977/78-1999, Pinin Brambilla Barcilon öncülüğünde; 28 Mayıs 1999'da açıldı |
| II. Dünya Savaşı | Yemekhane çatısı 16 Ağustos 1943'te bombalandı; duvar resminin bulunduğu duvar ayakta kaldı, 1940'tan beri kum torbalarıyla korunuyordu |
| Karşı duvar | Giovanni Donato Montorfano'nun Çarmıha Geriliş'i, 1495, gerçek fresk |
Bu bir fresk değil — ve bu gerçek her şeyi açıklıyor
Son Akşam Yemeği hakkındaki en kalıcı efsanelerden biri, onun bir fresk olduğudur. Değildir. Gerçek fresk, ıslak sıva üzerine boyama yapmak demektir; bu yöntemde pigment kuruma sırasında duvara işler ve son derece dayanıklıdır. Leonardo ise bunun yerine tempera ve yağlı boyayı, zift, alçı ve sakız reçinesinden oluşan bir zemin üzerine inşa edilmiş iki kat kuru sıvanın doğrudan üzerine uyguladı. Bu tercih ona yavaş çalışma, detayları düzeltme ve freskin hızla kuruyan ıslak sıvasının asla izin vermediği incelikte bir ışık oyunu kontrolü sağladı — ancak boyanın duvarla kaynaşmak yerine yüzeyde kalması anlamına geldi ve fresk boyamanın normalde sağladığı dayanıklılığı feda etti.
Bozulma neredeyse hemen başladı
Leonardo'nun daha fazla sanatsal kontrol için yaptığı bu takas, neredeyse anında gerçek bir bedel ödetti. Tamamlanmasından yaklaşık yirmi yıl sonra, 1517'de dökülmeler zaten görülüyordu ve 1582 tarihli yazılı bir kayıt, duvar resmini çoktan harap olmuş olarak tanımlıyor. Bu, yalnızca son nesillerin fark ettiği yüzyıllara yayılan yavaş bir çöküş değildi — çağdaşları ve yakın dönemde yaşayanlar, bozulmayı Leonardo'nun kendi hayatı sırasında ve hemen sonrasında kayıt altına almışlardı. Bu durum, görselin kalıcı ünüyle çarpıcı bir tezat oluşturuyor ve yukarıda anlatılan alışılmadık kuru sıva tekniğinin doğrudan bir sonucudur.
Yaklaşık 1495-1498 yılları arasında, devasa bir ölçekte boyandı
Leonardo, Son Akşam Yemeği freskini Milano'daki Santa Maria delle Grazie manastırının yemekhanesinde, kabaca 1495 ile 1498 yılları arasında çalıştı. Eser gerçekten devasa boyutlardadır; 460 x 880 santimetre, yani 4,6 x 8,8 metre ölçülerinde olup, yaratıldığı yemek salonunun arka duvarını tamamen kaplar. Eserin önünde durduğunuzda, bu ölçek, onu bir galeride çerçeveli bir panel tabloyu izlemekten ayıran deneyimin bir parçasıdır: Bu eser, taşınabilir bir sanat yapıtı olarak değil, o belirli odada yemek yiyen keşişler için mimari bir merkez parçası olarak tasarlanmıştır ve odanın kendisi bugün hâlâ deneyimin bir parçasıdır.
İkinci Dünya Savaşı bombalamasından nasıl kurtuldu — tamamen tesadüfen
16 Ağustos 1943'te bir RAF bombalama saldırısı yemekhanenin çatısını ve iki yan duvarını yok etti. Son Akşam Yemeği'ni taşıyan duvar ise ayakta kaldı; ancak bu, özel bir tasarım sayesinde değildi. Binanın görevlileri, saldırıdan yıllar önce, 1940'ta, o duvarı genel bir savaş önlemi olarak kum torbaları ve iskelelerle koruma altına almıştı; bu, freski kurtarmaya yönelik hedefli bir çaba değildi. Patlamadan sağ çıkmış olsa da, yemekhane hasarlı kaldığı sürece duvar yaklaşık iki yıl boyunca açık havaya ve hava koşullarına maruz kaldı ve bu da zaten kırılgan olan boyalı yüzeye daha fazla baskı ekledi.
1999 restorasyonu: temizlik, yeniden boyama değil
1977/78'den 1999'a kadar süren büyük bir restorasyon, konservatör Pinin Brambilla Barcilon liderliğinde gerçekleştirildi ve sonuç 28 Mayıs 1999'da gün yüzüne çıkarıldı. Bu restorasyonun gerçekte ne yaptığını anlamak önemlidir: Yüzyıllar boyunca eklenen rötuş katmanlarını, kiri ve daha önceki iyi niyetli ama zarar veren dokunuşları temizleyerek Leonardo'nun özgün yüzeyinden geriye kalanları ortaya çıkardı. Kayıp bölümleri yeniden boyamadı veya yeniden yaratmadı. Görünen sonuç, kitaplarda sıkça çoğaltılan canlı görüntüden daha soluk ve daha parçalıdır; ancak Leonardo'nun gerçekte ne çizdiğine dair, rötuşlanmış versiyonun asla sunamayacağı kadar doğru bir pencere açmaktadır.
Gözden kaçan karşı duvar
Yemekhanenin karşı duvarında, Son Akşam Yemeği'nin tam karşısında, Giovanni Donato Montorfano'nun 1495'te gerçek bir fresk olarak yaptığı Çarmıha Gerilme tablosu yer alır ve odanın karşısındaki Leonardo'nun deneysel tekniğinden çok daha iyi durumdadır. Tablonun alt köşelerinde, genellikle Leonardo'ya atfedilen ve ana eseriyle aynı kırılgan kuru sıva tekniğiyle eklenen Sforza ailesinin portreleri bulunur: Ludovico il Moro, Beatrice d'Este ve oğulları; ancak bu figürler artık güçlükle seçilebilmektedir. Bu duvarın önünden geçip gitmek kolaydır, ancak freskin dayanıklılığı ile Leonardo'nun başyapıtını bu kadar kırılgan kılan kuru sıva tekniği arasında doğrudan ve görünür bir karşılaştırma sunar. Her iki duvarı da görmek için giriş biletleri yalnızca müzenin kendisi tarafından cenacolovinciano.org üzerinden satılmaktadır.